Research for impact: Khi nghiên cứu khoa học phải tạo ra giá trị thực

Một đề tài được nghiệm thu, một bài báo được công bố hay một hội thảo được tổ chức đều là những kết quả cần thiết của hoạt động khoa học. Nhưng nghiên cứu sẽ có ý nghĩa lớn hơn khi kết quả ấy tiếp tục được sử dụng: đi vào bài giảng, trở thành sản phẩm, công nghệ, giải pháp cho doanh nghiệp hoặc góp phần giải quyết một vấn đề của cộng đồng.

Đó là tinh thần Research for Impact (RfI) – nghiên cứu tạo tác động mà Trường Đại học Đại Nam (DNU) xác định trong định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN&ĐMST) giai đoạn 2026 - 2030: nghiên cứu không chỉ để tạo ra tri thức, mà phải hướng tới tạo ra giá trị thực cho người học, doanh nghiệp và xã hội.

KHÔNG CHỈ NHIỀU HƠN, MÀ PHẢI TỐT HƠN VÀ HỮU ÍCH HƠN

Năm học 2025 - 2026, hoạt động KHCN&ĐMST tại Trường Đại học Đại Nam tiếp tục được mở rộng. Nhà trường triển khai 35 đề tài nghiên cứu khoa học của giảng viên các cấp, đạt 145,8% kế hoạch; 227 đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên với 670 sinh viên tham gia; tổ chức 19 hội thảo, tọa đàm khoa học trong nước và quốc tế; công bố 530 bài báo, bài tham luận, trong đó có 61 bài thuộc danh mục ISI/Scopus.

Những con số cho thấy quy mô và năng lực nghiên cứu của Nhà trường đang phát triển. Nhưng số lượng không phải đích đến cuối cùng.

Giai đoạn tiếp theo đặt ra một yêu cầu cao hơn: không chỉ làm nhiều nghiên cứu hơn, mà phải nâng chất lượng nghiên cứu và khả năng tạo ra giá trị từ kết quả nghiên cứu.

Điều đó có nghĩa, một đề tài không nên chỉ được đánh giá ở việc hoàn thành đúng tiến độ hay được nghiệm thu, mà cần trả lời được những câu hỏi quan trọng hơn: Nghiên cứu đang giải quyết vấn đề gì? Tạo ra tri thức, sản phẩm hay giải pháp gì? Ai có thể sử dụng kết quả đó? Và kết quả nghiên cứu có thể tiếp tục được phát triển, ứng dụng hoặc chuyển giao như thế nào?

GS.TS Đào Văn Đông, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đại Nam, nhấn mạnh: “Chủ trương của Nhà trường là phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hướng thực chất, có trọng tâm và tạo ra tác động. Nghiên cứu phải gắn với đào tạo, kết nối doanh nghiệp và xuất phát từ những vấn đề của thực tiễn. Chất lượng công bố, khả năng hình thành sản phẩm, ứng dụng và chuyển giao là những yếu tố làm nên giá trị của hoạt động khoa học trong một trường đại học.” 

NGHIÊN CỨU PHẢI QUAY TRỞ LẠI LÀM TỐT HƠN VIỆC DẠY VÀ HỌC

Trong một trường đại học, nơi đầu tiên cần được hưởng lợi từ nghiên cứu khoa học chính là giảng viên và sinh viên.

Với giảng viên, nghiên cứu giúp cập nhật những tri thức, phương pháp và công nghệ mới của ngành. Nhưng giá trị không dừng ở công bố. Tri thức có được từ nghiên cứu cần quay trở lại giảng đường, giúp nội dung đào tạo được cập nhật, bài giảng gần hơn với thực tiễn và sinh viên được tiếp cận với những vấn đề mới của nghề nghiệp. 

Với sinh viên, nghiên cứu khoa học là một cách quan trọng để chuyển từ học kiến thức sang sử dụng kiến thức để giải quyết vấn đề. 

Khi tham gia một đề tài, sinh viên phải học cách đặt câu hỏi, tìm kiếm tài liệu, thu thập và phân tích dữ liệu, kiểm chứng kết quả, làm việc nhóm và bảo vệ quan điểm. Quan trọng hơn, các em được làm việc với những vấn đề chưa có sẵn đáp án. 

Đó cũng chính là quá trình hình thành những năng lực cần thiết cho công việc sau này: tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, phân tích dữ liệu, sáng tạo, hợp tác và khả năng thích ứng. 

Vì vậy, một trong những tác động quan trọng nhất của nghiên cứu khoa học trong trường đại học phải được nhìn thấy ở chất lượng người dạy và năng lực thật của người học.

ĐỂ BÀI TOÁN THỰC TIỄN ĐI VÀO TRƯỜNG ĐẠI HỌC 

Giai đoạn 2026 - 2030, Trường Đại học Đại Nam định hướng nguồn lực KHCN&ĐMST vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị cho đào tạo, doanh nghiệp và xã hội như khoa học tính toán, trí tuệ nhân tạo, công nghệ, sức khỏe, kinh tế, kinh doanh và khoa học nhân văn.

Điểm quan trọng không chỉ là nghiên cứu lĩnh vực gì, mà còn là nghiên cứu để giải quyết vấn đề gì.

Một bài toán trong hoạt động sản xuất, kinh doanh có thể trở thành đề tài nghiên cứu. Một vấn đề trong chăm sóc sức khỏe có thể đặt ra nhu cầu về một phương pháp hay giải pháp mới. Một khó khăn trong dạy và học có thể dẫn tới việc nghiên cứu một mô hình đào tạo hiệu quả hơn. Một vấn đề của cộng đồng cũng có thể trở thành câu hỏi nghiên cứu cho giảng viên và sinh viên. 

Theo cách tiếp cận đó, hoạt động nghiên cứu hướng tới một quá trình rõ ràng: Vấn đề thực tiễn → Nghiên cứu → Tri thức mới → Sản phẩm/giải pháp → Thử nghiệm → Ứng dụng và chuyển giao.

Kết quả nghiên cứu vì thế không chỉ là báo cáo khoa học. Đó có thể là một phần mềm, một công nghệ, một quy trình chuyên môn, một phương pháp chăm sóc sức khỏe, một mô hình đào tạo, một giải pháp quản trị hoặc một sáng kiến phục vụ cộng đồng.

Khi nghiên cứu bắt đầu từ vấn đề thật và hướng tới một kết quả có thể sử dụng được, khoảng cách giữa phòng nghiên cứu và cuộc sống sẽ dần được rút ngắn.

DOANH NGHIỆP CÙNG ĐẶT BÀI TOÁN, CÙNG TÌM LỜI GIẢI

Để nghiên cứu tạo ra giá trị thực, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu.

Doanh nghiệp có những bài toán từ thực tế vận hành, có dữ liệu, công nghệ và môi trường để thử nghiệm. Trường đại học có đội ngũ chuyên gia, giảng viên, sinh viên và năng lực nghiên cứu.

Khi hai nguồn lực này được kết nối, doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận kết quả ở cuối quá trình mà có thể cùng đặt bài toán, cùng nghiên cứu, cùng thử nghiệm và cùng đánh giá hiệu quả của giải pháp.

Sự kết nối đó giúp nghiên cứu của giảng viên đến gần hơn với nhu cầu thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để sinh viên được tiếp xúc với những vấn đề thật của nghề nghiệp ngay trong quá trình học. 

Song song với kết nối doanh nghiệp, Trường Đại học Đại Nam tiếp tục mở rộng hợp tác học thuật trong nước và quốc tế thông qua hội thảo, tọa đàm, dự án nghiên cứu, đồng nghiên cứu và đồng công bố. Mục tiêu là mở rộng mạng lưới chuyên gia, tăng cường trao đổi tri thức và từng bước nâng cao chất lượng nghiên cứu theo các chuẩn mực học thuật.

RESEARCH FOR IMPACT - GIÁ TRỊ CỦA NGHIÊN CỨU ĐƯỢC NHÌN THẤY Ở ĐÂU?

Một nghiên cứu tạo tác động không nhất thiết phải bắt đầu bằng một điều lớn lao. Giá trị của nó có thể được nhìn thấy rất cụ thể.

Với sinh viên, đó là năng lực được hình thành qua quá trình nghiên cứu và khả năng sử dụng kiến thức để giải quyết những bài toán thực tế.

Với giảng viên, đó là tri thức mới được tạo ra, năng lực chuyên môn được nâng lên và những kết quả nghiên cứu quay trở lại làm giàu cho đào tạo.

Với doanh nghiệp, đó có thể là một công nghệ, sản phẩm, quy trình hoặc giải pháp giúp giải quyết một vấn đề cụ thể.

Với cộng đồng và xã hội, đó có thể là một phương pháp chăm sóc sức khỏe tốt hơn, một mô hình giáo dục hiệu quả hơn, một giải pháp quản lý phù hợp hơn hay một sáng kiến góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống.

Research for Impact vì vậy không có nghĩa là xem nhẹ số lượng đề tài, công bố khoa học hay hội thảo. Đó vẫn là những chỉ dấu quan trọng của năng lực nghiên cứu. Nhưng khoa học không nên dừng lại ở những gì đã được nghiên cứu và công bố. Câu hỏi tiếp theo phải là: kết quả ấy được sử dụng như thế nào và tạo ra thay đổi gì? 

Đó là bước chuyển mà Trường Đại học Đại Nam hướng tới trong giai đoạn 2026 -2030: từ chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng; từ hoàn thành đề tài sang phát triển kết quả nghiên cứu; từ công bố tri thức sang ứng dụng tri thức; từ nghiên cứu trong nhà trường sang kết nối với những vấn đề của doanh nghiệp và xã hội. 

Research for Impact - nghiên cứu để tri thức không dừng lại trên trang giấy, mà được chuyển hóa thành những giá trị thực cho người học, doanh nghiệp và cuộc sống.