Từ đồng hồ cảnh báo té ngã đến cánh tay robot sóng não: Những ý tưởng công nghệ bước ra khỏi phòng lab

Không còn nằm trên bản vẽ hay trong những bộ phim viễn tưởng, đồng hồ cảnh báo té ngã, cánh tay robot điều khiển bằng sóng não và nhiều giải pháp công nghệ đã được những sinh viên trẻ biến thành sản phẩm có thể vận hành trong thực tế. Phía sau mỗi sản phẩm là hàng chục ngày, thậm chí nhiều năm thử nghiệm, với một điểm chung: công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được những vấn đề của con người.

Các đội tham dự cuộc thi “Tài năng sáng tạo Công nghệ 2026” trình bày những sản phẩm công nghệ kết hợp giữa phần cứng và phần mềm, hướng tới giải quyết các bài toán thực tế trong đời sống.

Ngày 7/8, tại Trường Đại học Đại Nam (Hà Nội), vòng chung kết cuộc thi “Tài năng sáng tạo Công nghệ 2026” diễn ra với sự tranh tài của 15 đội sinh viên đến từ Trường Đại học Đại Nam và Trường Đại học Công nghệ Đông Á. Thay vì chỉ trình bày những ý tưởng trên giấy, các đội mang tới những sản phẩm kết hợp giữa phần cứng và phần mềm, tập trung giải quyết các bài toán thực tế trong chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ người cao tuổi, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Phát biểu tại vòng chung kết, GS.TS. Đào Văn Đông, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đại Nam, đánh giá cao việc sinh viên đã chủ động đưa công nghệ vào nhiều lĩnh vực khác nhau và bám sát những xu hướng phát triển của thế giới.

GS.TS. Đào Văn Đông, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đại Nam, phát biểu tại vòng chung kết, kỳ vọng cuộc thi tiếp tục được mở rộng tới sân chơi toàn quốc và quốc tế.

"Khoa Công nghệ Thông tin đã tự tin ‘nhúng’ công nghệ vào các lĩnh vực khác, bám sát xu hướng toàn cầu. Các đội thi hôm nay như đang lãnh sứ mệnh dùng công nghệ thay đổi thế giới. Không có lý do gì mà chúng ta không chuyển hóa cuộc thi này ra sân chơi toàn quốc và toàn cầu, bởi sinh viên hiện nay có năng lực kết nối và đam mê rất đáng nể”, GS.TS. Đào Văn Đông chia sẻ.

Tinh thần ấy cũng hiện diện trong nhiều sản phẩm tại cuộc thi, khi công nghệ không dừng lại ở những dòng mã hay bản vẽ kỹ thuật mà được sinh viên sử dụng như một công cụ để giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống.

45 ngày “chạy nước rút” và chiếc đồng hồ cảnh báo té ngã

Một trong những sản phẩm gây chú ý tại vòng chung kết là đồng hồ đeo tay thông minh theo dõi sức khỏe và cảnh báo té ngã cho người cao tuổi của đội FutureCare, Trường Đại học Đại Nam, sản phẩm đã giành Giải Đặc biệt của cuộc thi. Từ khi hình thành ý tưởng đến khi hoàn thiện sản phẩm, nhóm có 45 ngày.

Nguyễn Quang Vinh, sinh viên lớp CNTT 17-01, đại diện FutureCare, cho biết khó khăn lớn nhất không nằm ở việc đưa thật nhiều tính năng vào chiếc đồng hồ, mà là làm thế nào để thiết bị đủ ổn định và nhận biết chính xác một tình huống té ngã thực sự.

Đội FutureCare, Trường Đại học Đại Nam, giới thiệu đồng hồ đeo tay thông minh theo dõi sức khỏe và cảnh báo té ngã cho người cao tuổi, với việc chứng minh tính hiệu quả ngay tại sân khấu, nhóm đã nhận được sự đánh giá cao từ ban giám khảo.

“Làm sao để thiết bị phát hiện chính xác việc người già bị ngã nhằm đưa ra cảnh báo kịp thời là vô cùng khó. Nhóm đã phải nhờ hai tình nguyện viên lớn tuổi đeo thiết bị liên tục và tiến hành thu thập dữ liệu thực tế”, Vinh kể.

Điều đó đồng nghĩa nhóm không thể chỉ ngồi trong phòng lab và giả lập dữ liệu, mà thiết bị phải được đeo, thử nghiệm, ghi nhận sai số rồi tiếp tục điều chỉnh. Đứng trước hội đồng giám khảo và đại diện các doanh nghiệp công nghệ, sự bối rối ban đầu của chàng sinh viên dần nhường chỗ cho sự tự tin khi sản phẩm vận hành ổn định.

Nguyễn Quang Vinh, thành viên đội FutureCare, chia sẻ quá trình 45 ngày cùng đồng đội hoàn thiện sản phẩm đồng hồ cảnh báo té ngã.

Nhưng với Vinh, cuộc thi chưa phải điểm kết thúc, nhóm dự kiến tiếp tục nâng cấp sản phẩm theo hướng có thể “may đo” cho từng người sử dụng, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu đủ tin cậy để hỗ trợ bác sĩ trong quá trình theo dõi và đánh giá tình trạng sức khỏe của người bệnh. 

“Em rất vui và muốn cảm ơn các thầy cô đã định hướng đề tài. Hơn hết, việc nhà trường sở hữu phòng lab cùng trang thiết bị hiện đại đã tạo ra một sân chơi chuyên nghiệp để chúng em có cơ hội thử sức, cọ xát với những ý tưởng lớn”, Vinh chia sẻ.

Bốn năm theo đuổi một ý tưởng từ phim viễn tưởng

Nếu FutureCare có 45 ngày chạy nước rút, Trình Công Tuấn, sinh viên năm 4 Trường Đại học Công nghệ Đông Á, lại mang tới cuộc thi một ý tưởng đã theo mình suốt khoảng bốn năm: cánh tay robot điều khiển bằng sóng não. Ý tưởng ban đầu đến với Tuấn từ một chi tiết trong bộ phim viễn tưởng mà cậu xem từ những năm học cấp hai, từ đó Tuấn bắt đầu đặt câu hỏi liệu con người có thể sử dụng tín hiệu từ não bộ để điều khiển một thiết bị bên ngoài cơ thể hay không. Câu hỏi ấy theo Tuấn vào những năm đại học và dần trở thành một sản phẩm thực tế.

Cánh tay robot điều khiển bằng sóng não của sinh viên Trình Công Tuấn gây chú ý bởi ý tưởng bắt nguồn từ một bộ phim viễn tưởng và được nghiên cứu trong khoảng bốn năm.

Với các điện cực được gắn trên đầu, tín hiệu được truyền tới máy tính để xử lý, sau đó chuyển thành lệnh điều khiển cánh tay robot thực hiện những thao tác như nâng, hạ và cầm nắm đồ vật. Để kiểm chứng khả năng ứng dụng, Tuấn cùng nhóm đã thử nghiệm thiết bị với một người bạn khuyết tật. Quá trình này kéo theo hàng loạt lần điều chỉnh nhằm tăng độ chính xác và sự ổn định của thiết bị.

Mang sản phẩm tới “Tài năng sáng tạo Công nghệ 2026”, Tuấn cho biết điều khiến mình ấn tượng không chỉ là kết quả cuộc thi mà còn là cơ hội được nhìn thấy cách những sinh viên trường khác giải quyết cùng một bài toán công nghệ. “Các bạn rất giỏi khi nhiều nhóm trình bày sản phẩm kết hợp cả phần cứng lẫn phần mềm hoạt động khá ổn định, mang tính ứng dụng cao. Điều này thực sự khiến em phải học hỏi rất nhiều”, Tuấn nhận xét về các đội sinh viên Trường Đại học Đại Nam.

Ở một sân chơi công nghệ dành cho sinh viên, sự cạnh tranh vì thế không chỉ nằm ở thứ hạng, mà quan trọng hơn là cơ hội để những người trẻ nhìn thấy một cách làm khác, một ý tưởng khác và nhận ra sản phẩm của mình còn có thể đi xa đến đâu.

Khi phòng lab trở thành nơi sinh viên được “thử - sai - làm lại”

Đằng sau một sản phẩm có thể vận hành ổn định tại vòng chung kết là rất nhiều lần thử nghiệm không thành công, đó cũng là lý do môi trường thực hành trở thành một phần quan trọng trong đào tạo sinh viên công nghệ. Tại Trường Đại học Đại Nam, hệ thống phòng lab, phòng thực hành máy tính và trang thiết bị được đầu tư để sinh viên có không gian triển khai ý tưởng, thử nghiệm sản phẩm, phát hiện lỗi và làm lại.

Thay vì chờ đến năm cuối mới tiếp cận những bài toán thực tế, sinh viên được khuyến khích tham gia các dự án, cuộc thi và hoạt động nghiên cứu ngay trong quá trình học.

Cùng với đó, sự đồng hành của các doanh nghiệp như Healthchain, KesFlow, Công ty CP Đo đạc và Khoáng sản... giúp sinh viên có thêm cơ hội tiếp xúc với những yêu cầu thực tế của thị trường, hiểu doanh nghiệp cần gì ở một kỹ sư và năng lực nào phải được chuẩn bị ngay từ giảng đường.

Không gian phòng lab và thực hành là nơi sinh viên thử nghiệm, phát hiện lỗi và từng bước hoàn thiện những ý tưởng công nghệ.

Đội InnoVoice Challenge của Trường Đại học Đại Nam giành Giải Nhất với sản phẩm ứng dụng Gesture2Screen (G2S): Cầu nối giao tiếp thị giác cho người khiếm thính.

Nhìn từ những sản phẩm xuất hiện tại cuộc thi, giá trị của môi trường thực hành không chỉ nằm ở số lượng máy móc hay phòng lab, mà quan trọng hơn là sinh viên có đủ không gian để biến kiến thức thành sản phẩm, được phép thử, được phép sai và đủ kiên trì để làm lại cho đến khi sản phẩm hoạt động. Đó cũng chính là quá trình hình thành năng lực nghề nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở trình bày ý tưởng, những thí sinh còn phải trả lời nhiều câu hỏi khó đến từ bàn giám khảo, đòi hỏi sinh viên vững kiến thức chuyên môn cũng như khả năng ứng dụng sản phẩm vào thực tế.

Bởi khi bước vào thị trường lao động, bên cạnh tấm bằng đại học, một sản phẩm đã tự tay làm, một dự án từng triển khai hay một bài toán thực tế từng giải quyết có thể trở thành cách trực quan nhất để một kỹ sư trẻ trả lời câu hỏi của nhà tuyển dụng: Bạn thực sự làm được gì?

Từ một cuộc thi đến khát vọng đi xa hơn

Vòng chung kết “Tài năng sáng tạo Công nghệ 2026” quy tụ 15 đội thi với nhiều hướng tiếp cận khác nhau, từ chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ người cao tuổi đến trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và các giải pháp kết hợp phần cứng - phần mềm.

Đội FutureCare của Trường Đại học Đại Nam giành Giải Đặc biệt; InnoVoice Challenge của Trường Đại học Đại Nam giành Giải Nhất.

Hai Giải Nhì thuộc về Winning Logic của Trường Đại học Đại Nam và 9Lives của Trường Đại học Công nghệ Đông Á. 

Các đội Cydora Systems, BABY SHARK và CodeApdat AI của Trường Đại học Đại Nam giành Giải Ba.

Nhưng sau những giải thưởng, có lẽ điều đáng chú ý hơn là những gì mỗi sinh viên mang theo khi rời cuộc thi.

Với Nguyễn Quang Vinh, đó là một chiếc đồng hồ cần tiếp tục được hoàn thiện để một ngày nào đó có thể hỗ trợ tốt hơn cho người cao tuổi; với Trình Công Tuấn, đó là cánh tay robot bắt đầu từ một bộ phim viễn tưởng và bốn năm kiên trì biến trí tưởng tượng thành sản phẩm; còn với nhiều sinh viên khác, đó có thể là một phiên bản sản phẩm chưa hoàn hảo, một lần thử nghiệm thất bại hay đơn giản là một câu hỏi mới nảy sinh sau khi nhìn thấy sản phẩm của đội bạn.

Mỗi người trẻ bước vào cuộc thi bằng một ý tưởng, một thế mạnh và một cách nghĩ rất riêng. Khi được trao cơ hội để thử sức, những điều rất riêng ấy có thể trở thành sản phẩm, thành năng lực và xa hơn là những giá trị có ích cho cộng đồng.

Có lẽ đó cũng là cách một người trẻ “bật” lên bản sắc của mình: không phải bằng việc nói mình khác biệt, mà bằng việc làm ra điều có ích và dám đi đến cùng với lựa chọn của mình.

Một cuộc thi có thể khép lại sau lễ trao giải, nhưng hành trình để một ý tưởng được thử sức, một năng lực được chứng minh và một người trẻ thực sự tỏa sáng thì vẫn còn ở phía trước. Bật bản sắc để sáng một hành trình của chính mình - có lẽ cũng bắt đầu từ những lần dám nghĩ, dám làm như thế.