Gần 20 năm Khoa Công nghệ thông tin Trường Đại học Đại Nam: Không chạy theo công nghệ, đào tạo người biết giải quyết vấn đề

Gần hai thập kỷ phát triển của Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Đại Nam diễn ra trong một thời đại liên tục biến động. Từ Internet, điện toán đám mây, dữ liệu lớn đến trí tuệ nhân tạo, mỗi bước tiến công nghệ đều làm thay đổi cách doanh nghiệp vận hành và cách thị trường sử dụng nhân lực. Và AI đang đẩy sự thay đổi ấy đi nhanh hơn. Chính vì vậy, câu hỏi đối với một khoa CNTT hôm nay không còn chỉ là dạy công nghệ gì, mà quan trọng hơn là: sinh viên sau khi học có thể làm được gì, giải quyết được vấn đề gì và tạo ra giá trị gì cho doanh nghiệp, xã hội?

TS. Lê Đắc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam; GS.TS Đào Văn Đông - Phó hiệu nhà trường, cùng lãnh đạo, giảng viên Khoa Công nghệ thông tin tại tọa đàm nhân dịp kỷ niệm 17 năm thành lập Khoa.

Nhạy bén với thị trường để tạo lợi thế cạnh tranh

Công nghệ thay đổi rất nhanh, một công cụ hôm nay còn mới có thể chỉ sau vài năm đã trở nên phổ biến, thậm chí được thay thế bởi công nghệ khác. Những kỹ năng từng là lợi thế của người học cũng có thể nhanh chóng trở thành kỹ năng cơ bản.

Vì vậy, thách thức của đào tạo CNTT không đơn thuần là liên tục đưa thêm công nghệ mới vào chương trình. Quan trọng hơn là nhận diện thị trường đang cần gì, doanh nghiệp đang giải quyết những bài toán nào và người học cần năng lực gì để tham gia vào những công việc đó.

Tại tọa đàm nhân dấu mốc 17 năm phát triển của Khoa Công nghệ thông tin, TS. Lê Đắc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam, nhìn nhận sự cạnh tranh trong đào tạo CNTT hiện nay rất lớn.

“Hãy tưởng tượng, Khoa Công nghệ thông tin của Trường Đại học Đại Nam phải cạnh tranh với 267 khoa Công nghệ thông tin ở Việt Nam. Nhưng tôi rất tự tin khi các thầy cô đã chọn hướng riêng, khi các thầy cô có tiếng nói với doanh nghiệp”, TS. Lê Đắc Sơn chia sẻ.

Vấn đề vì thế không phải chạy theo tất cả những gì thị trường đang có, mà phải tìm được hướng đi và lợi thế riêng.

TS. Lê Đắc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam, chia sẻ về hướng phát triển của Khoa Công nghệ thông tin trong bối cảnh công nghệ và thị trường lao động liên tục thay đổi.

Với Khoa Công nghệ thông tin Đại học Đại Nam, hướng đi đó là tăng kết nối với doanh nghiệp, đưa bài toán thực tế vào giảng đường và để sinh viên tiếp cận công việc nghề nghiệp càng sớm càng tốt.

“Nhận đề án cho sinh viên làm ngay từ sớm, tạo cho sinh viên có kỹ năng nghề ngay từ sớm. Phải làm, tránh tư duy ngồi trên ‘tháp ngà’ trông chờ vào lý thuyết”, TS. Lê Đắc Sơn nhấn mạnh.

Và điểm xuất phát rất rõ ràng: “Thị trường cần người công nghệ thông tin ra trường như thế nào thì chúng ta phải đào tạo theo hướng đó.”

AI thay đổi công việc, nhưng giá trị của người học nằm ở khả năng giải quyết vấn đề

Sự phát triển của AI đang khiến bức tranh nhân lực CNTT thay đổi nhanh hơn. Nhiều công việc kỹ thuật có thể được AI hỗ trợ hoặc tự động hóa, khiến những kỹ năng mang tính thao tác đơn thuần ngày càng khó trở thành lợi thế nghề nghiệp lâu dài. Nhưng điều đó không đồng nghĩa cơ hội việc làm của ngành CNTT sẽ thu hẹp.

Theo TS. Trần Đăng Công, Trưởng Khoa Công nghệ thông tin, nhu cầu nhân lực vẫn tiếp tục tồn tại và phát triển, nhưng đang dịch chuyển sang những lĩnh vực và yêu cầu năng lực mới.

“Cơ hội việc làm IT sẽ không giảm”, TS. Trần Đăng Công nhận định.

AI/ML, an ninh mạng, hệ thống và các lĩnh vực công nghệ mới đang tạo ra những nhu cầu nhân lực mới. Đồng thời, CNTT ngày càng giao thoa sâu với tài chính, y tế, giáo dục, logistics, sản xuất, thương mại và nhiều lĩnh vực khác.

Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin thực hành tại phòng máy, từng bước hình thành năng lực chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp ngay từ những năm đầu đại học.

Điều thị trường cần vì thế không chỉ là một người biết sử dụng công nghệ, mà là người biết dùng công nghệ để giải quyết một vấn đề cụ thể.

Một sinh viên có thể sử dụng AI để viết mã, phân tích dữ liệu hay hỗ trợ phát triển sản phẩm. Nhưng để xác định đúng vấn đề, kiểm chứng kết quả, lựa chọn giải pháp, xây dựng một hệ thống hoàn chỉnh và chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng, người học vẫn cần nền tảng chuyên môn, tư duy hệ thống và năng lực học hỏi liên tục.

“AI thay đổi công nghệ, nhưng giá trị của người học nằm ở khả năng giải quyết vấn đề”, TS. Lê Đắc Sơn nhấn mạnh.

Bởi vậy, câu hỏi đối với giáo dục đại học không chỉ là AI sẽ thay thế những công việc nào, mà quan trọng hơn là con người phải được đào tạo như thế nào để đảm nhận những phần việc có giá trị cao hơn.

Giờ thực hành của sinh viên Khoa Công nghệ thông tin với các bài tập gắn với kiến thức chuyên ngành và yêu cầu thực tế của công việc.

Từ quan điểm đó, Khoa Công nghệ thông tin Trường Đại học Đại Nam định hướng rút ngắn khoảng cách giữa học và làm. Sinh viên không chờ đến năm cuối mới tiếp xúc với công việc thực tế mà được khuyến khích làm dự án, tạo sản phẩm và tiếp cận bài toán nghề nghiệp từ sớm.

“Điều tôi mong muốn là sinh viên công nghệ thông tin ngay từ những năm đầu đã có thể làm được một sản phẩm bằng kiến thức của mình. Nếu hết năm nhất, sinh viên đã có thể nhận một công việc phù hợp với chuyên môn, tạo ra giá trị và tiếp tục nâng cao năng lực qua thực tiễn thì đó chính là hướng đào tạo chúng ta cần theo đuổi”, TS. Lê Đắc Sơn chia sẻ.

Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin trực tiếp lập trình, phát triển dự án và thử nghiệm sản phẩm, chuyển kiến thức trên giảng đường thành những kết quả là những giải thưởng tại các sân chơi về công nghệ thông tin.

Một dự án vì thế không chỉ để lấy điểm, quá trình làm sản phẩm buộc sinh viên phải xác định vấn đề, hiểu nhu cầu người dùng, lựa chọn giải pháp, thử nghiệm, sửa sai và kiểm chứng giá trị thực tế. Đó cũng là quá trình chuyển từ “biết” sang “làm được”.

Gần 20 năm tích lũy để bước vào một chặng đường mới

Để đào tạo sát với thị trường, doanh nghiệp không thể chỉ xuất hiện ở cuối quá trình để tuyển dụng sinh viên. Doanh nghiệp cần tham gia từ sớm hơn: cùng đặt bài toán, chia sẻ công nghệ, tham gia dự án, tiếp nhận sinh viên thực tập và phản hồi về năng lực của người học.

Điều đó đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với giảng viên.

“Tri thức vẫn rất cần, nhưng tri thức ngày nay đã phổ biến. Nếu chỉ đứng trong ‘tháp ngà’ với những quyển sách thì chưa đủ. Giảng viên phải bước ra doanh nghiệp, hiểu doanh nghiệp đang làm gì, cần gì và giải quyết những bài toán nào”, TS. Lê Đắc Sơn nói.

Khi giảng viên hiểu thực tế nghề nghiệp, doanh nghiệp đưa bài toán thực vào quá trình đào tạo và sinh viên được tham gia dự án, khoảng cách giữa giảng đường – doanh nghiệp - thị trường lao động sẽ được rút ngắn.

Gần hai thập kỷ là một chặng đường đủ dài để Khoa Công nghệ thông tin Đại học Đại Nam tích lũy đội ngũ, kinh nghiệm đào tạo và nhiều thế hệ người học. Nhưng trong một lĩnh vực thay đổi nhanh như CNTT, quá khứ chỉ thực sự có giá trị khi trở thành nền tảng cho sự đổi mới tiếp theo.

Cùng với đào tạo, Khoa tiếp tục định hướng phát triển các nhóm nghiên cứu, xây dựng sản phẩm công nghệ, mở rộng hợp tác doanh nghiệp và tăng khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin trải nghiệm môi trường làm việc thực tế tại doanh nghiệp, tiếp cận bài toán nghề nghiệp và yêu cầu của thị trường lao động.

Trong cuộc cạnh tranh của hàng trăm cơ sở đào tạo CNTT, một vị trí riêng không được tạo ra chỉ bằng lịch sử gần 20 năm. Nó phải được chứng minh bằng chất lượng người học, bằng sản phẩm sinh viên làm được, bằng những bài toán doanh nghiệp giải được và bằng giá trị mà các thế hệ sinh viên tạo ra sau khi rời giảng đường.

Công nghệ sẽ tiếp tục thay đổi, những công cụ mới sẽ tiếp tục xuất hiện. Nhưng với người học CNTT, năng lực hiểu đúng vấn đề, học hỏi, thích ứng và vận dụng công nghệ để giải quyết vấn đề vẫn là giá trị lâu dài.