Tết - Bài học trưởng thành mà người trẻ không học trên giảng đường.

Cao Hòa

Với nhiều người trẻ, Tết thường bắt đầu bằng hai chữ rất quen: “được nghỉ”. Nghỉ học, nghỉ làm thêm, nghỉ deadline, nghỉ những chuỗi ngày chạy ngược chạy xuôi giữa lịch học và lịch làm. Nhưng nếu ngẫm kỹ hơn một chút, Tết không chỉ là khoảng dừng để nghỉ ngơi. Tết, thật ra, là một bài học rất đặc biệt về cách lớn lên, một bài học không có trên bảng đen, không có trong giáo trình, nhưng ai cũng phải học, đó là sự trưởng thành.

Những ngày cận Tết, nhịp sống bỗng thay đổi. Thành phố đông hơn, đường sá chật hơn, ai cũng vội. Người thì lo hoàn thành nốt công việc, người thì lo đặt vé xe, người thì tính toán xem năm nay về nhà có kịp không. Trong cái vội vã ấy, người trẻ bắt đầu nhận ra một điều: mình không còn chỉ sống cho riêng mình nữa. Mỗi quyết định nhỏ, về sớm hay muộn, về mấy ngày, mang theo những gì, đều gắn với sự mong ngóng của người ở nhà.

Có một lúc nào đó, bạn chợt thấy mình không còn háo hức Tết chỉ vì được lì xì hay được nghỉ dài ngày. Thay vào đó là cảm giác muốn về cho kịp bữa cơm cuối năm, muốn có mặt khi cả nhà dọn dẹp, muốn nghe lại những câu chuyện cũ tưởng như đã nghe rất nhiều lần. Chính khoảnh khắc ấy, nhiều người mới nhận ra: mình đang bước sang một giai đoạn khác của việc trưởng thành.

Trưởng thành không phải là khi bạn kiếm được bao nhiêu tiền, hay đạt được một vị trí nào đó. Trưởng thành, đôi khi, bắt đầu từ những việc rất nhỏ: biết chủ động phụ gia đình dọn nhà, biết đứng bếp nấu một bữa cơm, biết tự giác dậy sớm đi chợ cùng mẹ, biết nhắc bố mẹ giữ gìn sức khỏe. Những việc ấy, nếu nhìn riêng lẻ, chẳng có gì to tát. Nhưng gộp lại, nó nói với bạn một điều quan trọng: bạn không còn chỉ là người “được chăm”, mà đang học cách “chăm lại”.

Học gói từng chiếc bánh chưng cũng là việc mỗi người trẻ học cách "sống chậm lại" và tiếp nối những bài học truyền thống vào mỗi dịp Tết đế xuân về.

Có những thay đổi rất lặng lẽ. Ngày trước, Tết là được ngồi sau xe người lớn đi chúc họ hàng. Đến một lúc nào đó, bạn bắt đầu là người cầm lái. Không chỉ cầm lái chiếc xe, mà còn cầm lái một phần trách nhiệm: đưa ông bà đi lễ cho chậm rãi, đưa bố mẹ đi thăm họ hàng cho đủ đầy, sắp xếp thời gian sao cho không ai phải chờ ai quá lâu. Những việc ấy không ai giao bài, không ai chấm điểm, nhưng lại là những “bài kiểm tra” rất thật của sự lớn lên.

Rồi có một khoảnh khắc rất giản dị mà nhiều người nhớ rất lâu: lần đầu tiên dùng tiền mình tự làm ra để biếu bố mẹ dịp Tết. Có thể số tiền không lớn. Thậm chí rất nhỏ. Nhưng cảm giác thì khác hẳn. Khi ấy, người ta hiểu rằng giá trị của đồng tiền không chỉ nằm ở con số, mà ở ý nghĩa phía sau: đó là sự biết ơn, là mong muốn san sẻ, là một cách nói rằng “con đã bắt đầu tự đứng trên đôi chân của mình, và con muốn chia lại cho gia đình một phần”.

Tết cũng là lúc người trẻ học thêm một bài học khác: bài học về ký ức và sự tiếp nối. Khi đứng trước bàn thờ thắp nén hương cho ông bà, nhiều người lần đầu cảm nhận rõ ràng rằng mình không chỉ sống cho hiện tại. Mình đang đứng trong một dòng chảy dài hơn, mình chính là hiện diện của những người đi trước, có những giá trị được truyền lại, và có trách nhiệm phải giữ gìn, phải nối tiếp. Tết, vì thế, không chỉ là chuyện vui chơi, mà còn là chuyện nhớ, chuyện biết ơn, chuyện hiểu rằng mình đến từ đâu.

Ngườ trẻ hiện nay có nhiều cơ hội để học những bài học về lịch sử, về trách nhiệm gìn giữ và nối tiếp truyền thống.

Những ngày Tết cũng đầy những cuộc gặp gỡ: thăm họ hàng, chúc Tết thầy cô, ghé qua nhà một người quen cũ, hay chỉ đơn giản là gửi một tin nhắn hỏi thăm. Có những cuộc gặp rất ngắn, có những câu chuyện chỉ vài phút. Nhưng trong đó có một điều rất quan trọng: người trẻ học cách giữ gìn mối quan hệ bằng sự quan tâm thật sự, chứ không chỉ bằng những lượt “like” hay vài dòng xã giao cho có.

Có thể bạn sẽ nhận ra, càng lớn, Tết càng bớt ồn ào trong mong đợi, nhưng lại sâu hơn trong cảm nhận. Không còn chỉ là mong được chơi, được nghỉ, mà là mong được ở bên nhau cho trọn vẹn. Mong một bữa cơm đủ mặt. Mong một buổi tối ngồi nói chuyện lâu hơn. Mong những người thân vẫn còn đủ đầy để mình có thể quay về.

Nhiều người nghĩ rằng, tuổi trẻ là phải đi thật xa. Điều đó không sai. Đi để mở mắt, để học hỏi, để va chạm, để lớn lên. Nhưng Tết nhắc người trẻ một điều khác: đi xa đến đâu, cũng cần biết đường quay về. Quay về không phải để dừng lại, mà để nạp thêm năng lượng, để nhớ mình là ai, và vì sao mình bắt đầu.

Nếu coi cuộc sống là một hành trình học tập dài, thì Tết giống như một học kỳ rất đặc biệt. Không có lớp học, không có bài giảng, không có kỳ thi. Chỉ có gia đình, có những việc nhỏ phải làm cùng nhau, có những câu chuyện cũ được kể lại, có những khoảng lặng rất ấm. Nhưng chính trong “học kỳ” ấy, người ta học được những bài rất căn bản: sống chậm lại, sống tử tế hơn, và sống có trách nhiệm hơn.

Với người trẻ, có những bài học không nằm trong sách vở, mà nằm trong mâm cơm ngày Tết, trong cái bếp ấm mùi khói, trong dáng lưng cha mẹ đã bắt đầu chậm hơn. Và rồi sẽ có một ngày, khi xếp lại hành lý để quay về thành phố, người ta chợt hiểu: mình không chỉ mang theo quà quê. Mình mang theo cả những mong ngóng lặng thầm, những yêu thương chưa kịp nói, và một phần trách nhiệm đã lớn hơn trước. Đi là để tiếp tục hành trình của mình, nhưng cũng là để không phụ công những người ở lại. Bởi tương lai của mỗi người trẻ, rốt cuộc, không chỉ là câu chuyện của riêng mình, mà còn nằm trong bình yên của một gia đình, và trong những điều tốt đẹp hơn cho nơi mình đang sống.